ผ้าไหมแพรวา (งานส่ง)

สิ้นตำนาน "แม่คำใหม่ โยคะสิงห์" ปฐมบทแห่งผ้าไหมแพรวา สิริอายุ 86 ปี

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม พระราชทานเพลิงศพ นางคำใหม่ โยคะสิงห์ เป็นกรณีพิเศษ ผู้ซึ่งเป็นปฐมบทแห่งผ้าไหมแพรวา รับพระราชเสาวนีย์ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในการฟื้นฟูผ้าแพรวาผู้ไทกาฬสินธุ์

โดยมี นายชัยธวัช เนียมศิริ ผู้ว่าราชการจังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นประธานในพิธี พร้อมด้วยผู้แทนจากมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ผู้แทนกระทรวงวัฒนธรรม ข้าราชการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และประชาชนชาวบ้านโพนเข้าร่วมพิธี 

ทั้งนี้ นางคำใหม่ โยคะสิงห์ ถือว่าเป็นปฐมบทแห่งผ้าไหมแพรวา เกิดเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2476 อายุ 86 ปี ในคราวที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เสด็จเยี่ยมราษฎร ณ ที่ว่าการอำเภอคำม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์ เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน 2520 แม่คำใหม่และชาวผู้ไทบ้านโพนแต่งชุดพื้นเมือง ห่มผ้าเบี่ยงสี่แดงครั่ง ทอด้วยฝ้ายบ้างไหมบ้าง นั่งเฝ้ารับเสด็จ พระองค์ทรงมีพระราชปฏิสันถารกับแม่คำใหม่ว่า “ผ้านี่สวยดีนะ มีมากไหม” แม่คำใหม่บอกว่ามีไม่มากเพราะทอยาก จากนั้นศูนย์ศิลปาชีพฯ จึงให้ไปเรียนย้อมไหมที่กรุงเทพฯ และกลับมาทอผ้าแพรวาได้ 12 ผืน นำไปทูลเกล้าฯ ถวาย ณ วังไกลกังวล และเป็นจุดเริ่มต้นของการฟื้นฟูการทอผ้าไหมแพรวาที่บ้านโพน กาฬสินธุ์ โดยมีนางคำใหม่ เป็นประธานกลุ่มทอผ้าแพรวาคนแรกของศิลปาชีพ

นางคำใหม่ โยคะสิงห์ ได้เคยกล่าวไว้ว่า “ประเทศเรามีของดี ช่วยกันเก็บรักษาของดีนี้ไว้ มันทำยาก กว่าจะได้แต่ละผืน คุณค่ามีมากกว่าราคา แพรวางามนักหนา ประเทศไหนๆ ก็ไม่มีใครทำได้อย่างนี้ รักษาและหวงแหนคุณค่านี้ไว้ให้สมกับที่เจ้าฟ้าเจ้าแผ่นดินท่านทรงให้ความเมตตาสนับสนุนให้มีการฟื้นฟูขึ้นมานะลูกหลานเอ๋ย

ขั้นตอนและวิธีการทอผ้าไหม

ประวัติ

แพรวา หรือ ผ้าไหมแพรวาเป็นผ้าทอมืออันเป็นเอกลักษณ์ของชาวผู้ไทยหรือภูไท การทอผ้าแพรวามีมาพร้อมกับวัฒนธรรมของชาวภูไท ซึ่งเป็นชนกลุ่มหนึ่ง มีถิ่นกำเนิดในบริเวณแคว้นสิบสองจุไทย (ดินแดนส่วนเหนือของลาว และ เวียดนาม ซึ่งติดต่อกับดินแดนภาคใต้ของจีน) อพยพเคลื่อนย้ายผ่านเวียดนาม ลาว แล้วข้ามฝั่งแม่น้ำโขงเข้ามาตั้งหลักแหล่งอยู่แถบเทือกเขาภูพานทางภาคอีสานของไทย ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในจังหวัดกาฬสินธุ์ นครพนม มุกดาหาร สกลนคร โดยยังคงรักษาวัฒนธรรมประเพณี ความเชื่อ การแต่งกาย และการทอผ้าไหมที่มีภูมิปัญญาในการทอด้วยการเก็บลายจากการเก็บขิด และการจก ที่มีลวดลายโดดเด่น ที่มีภูมิปัญญาที่ได้รับการถ่ายทอดมาจาก บรรพบุรุษและพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง ผ้าแพรวาจึงเปรียบเสมือนเป็นสัญลักษณ์ของกลุ่มชนที่สืบเชื้อสายมาจาก กลุ่มภูไท

ผ้าแพรวามีความหมายรวมกันว่า ผ้าทอเป็นผืนที่มีขนาดความยาว 1 วา หรือ 1 ช่วงแขน ใช้สำหรับคลุมไหล่หรือห่มสไบเฉียงที่เรียกว่าผ้าเบี่ยงของชาวผู้ไทย ซึ่งใช้ในโอกาสที่มีงานเทศกาลบุญประเพณีหรืองานสำคัญอื่นๆ โดยประเพณีทางวัฒนธรรมของหญิงสาวชาวภูไทจะต้องยึดถือปฏิบัติคือ จะต้องตัดเย็บผ้าทอ 3 อย่างคือ เสื้อดำ ตำแพร (หมายถึงการทอผ้าแพรวา) ซิ่นไหม ผ้าแพรวานิยมทอด้วยไหมทั้งผืน มีสีสัน ลวดลาย ที่หลากหลายนับเป็นผ้าไทยอีกรูปแบบหนึ่ง ที่ได้นับความนิยมสูง ในหมู่ผู้นิยมผ้าไทยทั้งที่อยู่ในประเทศและต่างประเทศ โดยเฉพาะที่บ้านโพน อำเภอคำม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์เป็นจังหวัดที่มีการทอผ้าไหมแพรวาที่งดงามและมีชื่อเสียง

ผ้าแพรวาได้รับการสนับสนุนและส่งเสริมจากโครงการศูนย์ศิลปาชีพพิเศษในสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ เมื่อครั้งเสด็จเยี่ยมพสกนิกรชาวอำเภอคำม่วง เมื่อปี พ.ศ. 2520 ได้ทอดพระเนตรเห็นชาวภูไท บ้านโพน แต่งตัวโดยใช้ผ้าแพรวาห่มตามแบบสไบเฉียง หรือเรียกว่า ผ้าเบี่ยง ได้ทรงสนพระทัยมากจึงโปรดให้มีการสนับสนุน และได้มีพระราชดำริให้ขยายหน้าผ้าให้กว้างขึ้น เพื่อที่จะได้นำไปใช้เป็นผ้าผืนสำหรับตัดเสื้อผ้าได้ อีกทั้งพัฒนาลวดลายให้เหมาะสมตามความต้องการของตลาด การพัฒนาการทอผ้าแพรวาเกิดขึ้นเพราะพระบารมีของสมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีนาถที่ได้ทรงทอดพระเนตรเห็นความงาม และคุณค่าแห่งศิลปะชิ้นนี้ในครั้งนั้น^[2]

อ้างอิง
https://www.youtube.com/watch?v=2He_457UKZ4

https://www.sanook.com/news/8043970/

https://www.google.com/search?q=%E0%B8%9C%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B9%81%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%B2&hl=th&tbm=isch&sxsrf=ALeKk00XPRkuzgVxP_MgJfdFEF5NmEei8g:1583947380318&source=lnms&sa=X&ved=0ahUKEwiTl8nn95LoAhVJfisKHZuvD9gQ_AUICigB&biw=1366&bih=608&dpr=1#imgrc=egpu9cZtmSNKsM&imgdii=9NsdExGBjeh0oM